Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο – Ιούνιος 2018

Θέμα 1

1. Τι γνωρίζετε για την καταστρατήγηση στον τομέα του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου;

Θέμα 2

1. Τι γνωρίζετε για το εφαρμοστέο δίκαιο στην κληρονομική διαδοχή;

Θέμα 3 (Πρακτικό)

Ιστορικό

Ο Α, Έλληνας υπήκοος με συνήθη διαμονή στη Γαλλία, τον Φεβρουάριο του 2018 εκμίσθωσε την εξοχική του κατοικία, που βρίσκεται στη Μύκονο, για περίοδο τριών (3) μηνών, δηλαδή από 15-3-2018 έως 15-6-2018, σε έναν Γάλλο φίλο του, τον Β, κάτοικο επίσης Γαλλίας. Ο Β αποδείχθηκε ασυνεπής ως προς την καταβολή του μισθώματος και κατά το πέρας της μισθώσεως ο Α διαπίστωσε σημαντικές φθορές στο ακίνητο. Για τους λόγους αυτούς ο Α επιθυμεί να στραφεί δικαστικά κατά του Β.

Ερωτάται

α) Ποια δικαστήρια έχουν διεθνή δικαιοδοσία για την εκδίκαση της διαφοράς μεταξύ Α και Β και ποιο είναι το εφαρμοστέο δίκαιο σε αυτήν;

β) Θα ήταν διαφορετική η απάντηση εάν ο Α είχε τη συνήθη διαμονή του στη Γερμανία;

Απαντήσεις

Οι παρακάτω απαντήσεις δημοσιεύθηκαν μαζί με τα θέματα στην πηγή.

Απάντηση στο πρακτικό ζήτημα, όπως αυτή αναρτήθηκε από τη Γραμματεία της Σχολής:

Α.1. Διεθνής δικαιοδοσία: Εν προκειμένω τίθενται ερωτήματα δικονομικού διεθνούς δικαίου. Εφαρμοστέος εν προκειμένω είναι ο Κανονισμός 1215/2012 (Βρυξέλλες Ιbis), ratione materiae, καθώς οι διαφορές εμπίπτουν στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του (άρθ. 1), και ratione temporis (άρθ. 66, 81). Ζήτημα ratione personae δεν τίθεται, καθώς το άρθ. 24 εφαρμόζεται οικουμενικά. Εναντίον του Β (δηλ. με εναγόμενο τον Β) θεμελιώνεται η διεθνής δικαιοδοσία: (α) των ελληνικών δικαστηρίων, βάσει του άρθ. 24 αρ. 1 εδ. α΄, κατά το οποίο έχουν αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία «σε υποθέσεις […] μισθώσεων ακινήτων, τα δικαστήρια του κράτους μέλους της τοποθεσίας του ακινήτου»· (β) των γαλλικών δικαστηρίων, βάσει του άρθ. 24 αρ. 1 εδ. β΄, κατά το οποίο «σε υποθέσεις μισθώσεων ακινήτων που συνάπτονται για προσωρινή ιδιωτική χρήση μέγιστης διάρκειας έξι συνεχών μηνών, έχουν επίσης διεθνή δικαιοδοσία τα δικαστήρια του κράτους μέλους στο οποίο έχει την κατοικία του ο εναγόμενος, εφόσον ο μισθωτής είναι φυσικό πρόσωπο και ο ιδιοκτήτης και ο μισθωτής έχουν την κατοικία τους στο ίδιο κράτος μέλος», δεδομένου ότι εν προκειμένω η μίσθωση έχει διάρκεια τριών μηνών (ήτοι μικρότερη από έξι μήνες) και οι συμβαλλόμενοι είναι αμφότεροι κάτοικοι Γαλλίας. Οι ανωτέρω βάσεις δικαιοδοσίας συντρέχουν μεν μεταξύ τους, οπότε η αγωγή ασκείται στα δικαστήρια του ενός ή του άλλου Κράτους κατ’ επιλογή του ενάγοντος, είναι όμως αποκλειστικές, με αποτέλεσμα να αποκλείουν όλες τις υπόλοιπες βάσεις δικαιοδοσίας και να μην επιτρέπεται συμφωνία παρέκτασης (ρητής ή σιωπηρής) από αυτές.

Α.2. Εφαρμοστέο δίκαιο: Εν προκειμένω τίθενται ερωτήματα ενοχικού διεθνούς δικαίου. Εφαρμοστέος εν προκειμένω είναι ο Κανονισμός 593/2008 (Ρώμη Ι), ratione materiae, καθώς οι διαφορές έχουν ενδοσυμβατικό χαρακτήρα και εμπίπτουν στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του (άρθ. 1) [ενδεχομένως όμως να συρρέει και αδικοπρακτική ευθύνη – βλ. κατωτ.], και ratione temporis (άρθ. 28, 29). Ελλείψει επιλογής εφαρμοστέου δικαίου, η σύμβαση μίσθωσης μεταξύ Α και Β διέπεται από το γαλλικό δίκαιο, δυνάμει του άρθ. 4 παρ. 1 σημ. δ΄ του Κανονισμού Ρώμη Ι, το οποίο ορίζει ότι «η μίσθωση ακινήτου που συνάπτεται για προσωρινή ιδιωτική χρήση μέγιστης διάρκειας έξι συνεχών μηνών διέπεται από το δίκαιο της χώρας στην οποία ο ιδιοκτήτης έχει τη συνήθη διαμονή του, εφόσον ο μισθωτής είναι φυσικό πρόσωπο και έχει τη συνήθη διαμονή του στην ίδια χώρα», και δεδομένου ότι εν προκειμένω η μίσθωση έχει διάρκεια τριών μηνών (ήτοι μικρότερη από έξι μήνες) και οι συμβαλλόμενοι είναι αμφότεροι κάτοικοι Γαλλίας. Η διάταξη αυτή κατισχύει, κατά ρητή πρόβλεψή της και ως ειδικότερη, της γενικής διάταξης για το εφαρμοστέο δίκαιο στις μισθώσεις ακινήτων του άρθ. 4 παρ. 1 σημ. γ΄ του Κανονισμού Ρώμη Ι. Δεν αποκλείεται πάντως να ληφθεί υπόψη το δίκαιο της χώρας εκπληρώσεως (Ελλάδα) κατ’ άρθρ. 12 παρ. 2 του Κανονισμού Ρώμη Ι. Όταν γίνεται λόγος περί εφαρμογής του δικαίου ορισμένου Κράτους κατά τον Κανονισμό Ρώμη Ι, νοείται το ουσιαστικό δίκαιο του Κράτους αυτού, χωρίς να περιλαμβάνονται οι κανόνες του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου (άρθρ. 20 του Κανονισμού Ρώμη Ι). Επίσης, με forum την Ελλάδα, το αλλοδαπό δίκαιο θα εφαρμόζεται στο μέτρο που η εφαρμογή του δεν θίγει προδήλως την ελληνική διεθνή δημόσια τάξη (άρθρ. 21 του Κανονισμού Ρώμη Ι), ενώ θα αποκλείεται σε περιπτώσεις ισχύος κανόνων αμέσου εφαρμογής της Ελλάδος (άρθρ. 9 παρ. 2 του Κανονισμού Ρώμη Ι), όπως για παράδειγμα κανόνες που ρυθμίζουν την ελάχιστη διάρκεια της μίσθωσης κύριας κατοικίας (που δεν φαίνεται να διεκδικούν εφαρμογή εν προκειμένω).

Αδικοπρακτική βάση:

– Κανονισμός Βρυξέλλες Ια (μόνο για την αδικοπραξία): γενική (4 παρ. 1): γαλλικά δικαστήρια· συντρέχουσα ειδική (7 αρ. 3): ελληνικά δικαστήρια.

– Κανονισμός 864/2007 (Ρώμη ΙΙ): κοινή συνήθης διαμονή (4 παρ. 2): γαλλικό δίκαιο.

– Συρροή (Βρέλλη, ιδδδ3, σελ. 266 / Γραμματικάκη κ.λπ., ιδδδ6, σελ. 353): το ερώτημα είναι αν μπορούν να ασκηθούν και οι δύο αξιώσεις και, αν όχι, σε ποια πρέπει να περιοριστεί – 2 απόψεις (lex loci delicti – lex contractus).

Β. Εάν ο Α είχε τη συνήθη διαμονή του στη Γερμανία, η απάντηση μεταβάλλεται και σε σχέση με τη διεθνή δικαιοδοσία και σε σχέση με το εφαρμοστέο δίκαιο.

Β.1. Διεθνής δικαιοδοσία: Στην περίπτωση αυτή, εναντίον του Β (δηλ. με εναγόμενο τον Β) θεμελιώνεται και πάλι η διεθνής δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων, βάσει του άρθ. 24 αρ. 1 εδ. α΄, κατά το οποίο έχουν αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία «σε υποθέσεις […] μισθώσεων ακινήτων, τα δικαστήρια του κράτους μέλους της τοποθεσίας του ακινήτου». Όμως, δεν πληρούται η προϋπόθεση ύπαρξης κατοικίας ενάγοντος και εναγομένου στο ίδιο κράτος μέλος και έτσι δεν ενεργοποιείται η διάταξη του άρθ. 24 αρ. 1 εδ. β΄, με αποτέλεσμα να μη θεμελιώνεται στην περίπτωση διεθνής δικαιοδοσία των γαλλικών δικαστηρίων.

Β.2. Εφαρμοστέο δίκαιο: Στην παραλλαγή αυτή, εξακολουθεί να εφαρμόζεται στη μίσθωση ο Κανονισμός Ρώμη Ι. Όμως, εφαρμοστέα θα είναι η διάταξη του άρθ. 4 παρ. 1 σημ. γ΄ του Κανονισμού Ρώμη Ι, το οποίο ορίζει ότι «η σύμβαση που έχει ως αντικείμενο […] μίσθωση ακινήτου διέπεται από το δίκαιο της χώρας στην οποία ευρίσκεται το ακίνητο», σύμφωνα με την οποία το εφαρμοστέο δίκαιο στη μίσθωση θα είναι το ελληνικό. Η ειδικότερη διάταξη του άρθ. 4 παρ. 1 σημ. δ΄ του Κανονισμού Ρώμη Ι δεν ενεργοποιείται εν προκειμένω, καθώς δεν συντρέχει πλέον η προϋπόθεση της συνήθους διαμονής ιδιοκτήτη και μισθωτή στο ίδιο κράτος μέλος.

Αδικοπρακτική βάση:

– Κανονισμός 864/2007 (Ρώμη ΙΙ): κοινή συνήθης διαμονή (4 παρ. 1): ελληνικό δίκαιο.

Παράλληλα προς τα ανωτέρω λαμβάνεται υπόψη και η αρτιότητα της ανάπτυξης του κάθε γραπτού από τη σκοπιά της νομικής λογικής και η καλλιέπεια του λόγου.

Μπορείτε να στείλετε τις ενδεικτικές απαντήσεις σας, κάνοντας μία συνεισφορά.