Εμπορικό Δίκαιο Ι: Γενικό Μέρος – Αξιόγραφα – Ιούλιος 2012 (Σειρά Β)

Πρακτικό 1

Ιστορικό

Ο Α είναι συνδιαχειριστής της ομόρρυθμης εταιρίας Β. Ο Α, προκειμένου να διευκολύνει τον Ε και χωρίς να έχει συναλλαγές μαζί του ούτε ο ίδιος ούτε η εταιρία Β, αποδέχεται υπό την εταιρική επωνυμία συναλλαγματική ποσού 50.000 ευρώ, την οποία έχει εκδώσει ο Ε με τη ρήτρα «άνευ ευθύνης» και η οποία έχει ημερομηνία λήξης την Τρίτη 1.5.12.

Ο Ε παραδίδει τη συναλλαγματική στον λήπτη Γ χάριν εξοφλήσεως του τιμήματος εμπορευμάτων που αγόρασε με πίστωση. Τη συναλλαγματική τριτεγγυάται ο Τ υπέρ της Β. Στη συνέχεια ο Γ οπισθογραφεί στον Δ. Ο Ζ πλαστογραφεί την υπογραφή του Δ, αλλοιώνει έντεχνα το ποσό σε 80.000 ευρώ και οπισθογραφεί παραπέρα στον Η.

Την 7.5.12 ο Η ζητά την είσπραξη της συναλλαγματικής για ποσό 80.000 ευρώ πρώτα από την εταιρία Β και μετά από τον Τ. Αυτοί αντιτείνουν τα ακόλουθα:

(α) Η Β ο.ε., ότι δεν ευθύνεται η ίδια αλλά μόνο ο Α ατομικά, γιατί σύμφωνα με το καταστατικό για κάθε συναλλαγή της χρειάζονταν οι υπογραφές και των δύο συνδιαχειριστών.

(β) Ότι σε κάθε περίπτωση η αποδοχή είναι εικονική, αφού δεν υπάρχει κάποιο χρέος που να λειτουργεί ως αιτία για την αποδοχή της συναλλαγματικής εκδόσεως του Ε.

(γ) Ότι δεν τηρήθηκαν οι διατυπώσεις επιμέλειας, οπότε ο Η εξέπεσε των δικαιωμάτων του.

(δ) Ότι λόγω της πλαστογραφίας ο Η δεν νομιμοποιείται τυπικά και ουσιαστικά ως κομιστής.

(ε) Ότι σε κάθε περίπτωση ευθύνεται για 50.000 ευρώ και όχι για 80.000 ευρώ.

Τους ίδιους ισχυρισμούς αντιτείνει και ο τριτεγγυητής Τ.

Ερωτάται

1. Είναι βάσιμοι οι ισχυρισμοί της Β; Απαντήστε ξεχωριστά για κάθε ισχυρισμό.

2. Οι ίδιοι ισχυρισμοί είναι βάσιμοι ως ισχυρισμοί του Τ; Απαντήστε ξεχωριστά για κάθε ισχυρισμό.

3. Μπορεί ο Η να στραφεί κατά των Ε, Γ, Δ ή Ζ;

Πρακτικό 2

Ιστορικό

Ο Ε εκδίδει σήμερα επιταγή ποσού 50.000 ευρώ, με ημερομηνία έκδοσης την 31.12.12, και την παραδίδει στον λήπτη Λ. Το ποσό αυτό είναι, κατά τη συμφωνία τους, το τίμημα εμπορευμάτων, τα οποία πρόκειται να παραδώσει στον αγοραστή Ε ο πωλητής τους Λ στο τέλος του έτους. Για τον λόγο αυτό, συμφωνήθηκε να μην εμφανισθεί η επιταγή προς πληρωμή από τον Λ πριν από την αναγραφόμενη ημερομηνία έκδοσης.

Ο Λ οπισθογραφεί την επιταγή στον Μ και αυτός με πληρεξουσιοδοτική οπισθογράφηση στον Κ.

Ο Κ εμφανίζει την επιταγή προς πληρωμή την 25.7.12 και η πληρώτρια Τράπεζα τη σφραγίζει λόγω ανάκλησής της από τον Ε. Η υπάλληλος της πληρώτριας Τράπεζας ενημερώνει επιπλέον τον Κ, κατά τον χρόνο της εμφάνισης, περί της ύπαρξης της ανωτέρω συμφωνίας μεταξύ Ε και Λ.

Ερωτάται

1. Ο Κ ενήργησε νόμιμα και, αν ναι, κατά ποιων μπορεί να στραφεί και με ποια νομική βάση; Υπάρχουν ενστάσεις που θα μπορούσαν να προβάλουν οι Ε, Λ και Μ κατά του Κ, ανάλογα με τη φύση της ασκούμενης κατ’ αυτών αξίωσης;

Οδηγίες εξέτασης

Να απαντήσετε και στα δύο πρακτικά.

Απαντήσεις

Ενδεικτικές απαντήσεις από τον Τομέα Εμπορικού Δικαίου (όπως δημοσιεύθηκαν στην πηγή).

Για τους ισχυρισμούς της Β ο.ε.:

(α) Είναι βάσιμος ο ισχυρισμός ότι δεν ευθύνεται η Β οε αλλά ο ίδιος ο Α ατομικά. Ο Α υπερέβη την εξουσία εκπροσώπησης. Ένεκα της υπέρβασης αυτής η Β οε δεν δεσμεύεται. Η υπέρβαση έχει ως αποτέλεσμα να εφαρμόζεται το αρ. 8 ν. 5325/32. Στη διάταξη αυτή θεμελιώνεται η ευθύνη του Α.

(β) Πρόκειται για την ένσταση της αποδοχής (συναλλαγματικής) ευκολίας. Η ένσταση αυτή προβάλλεται μόνο στις προσωπικές σχέσεις Α και Ε. Αντίθετα δεν προβάλλεται στους καλόπιστους τρίτους, κομιστές της συν/κης από οπισθογράφηση (αρ. 17 ν. 5325/32). Επίσης, επειδή η συν/κη είναι αξιόγραφο αναιτιώδες, δεν ασκεί επιρροή η έλλειψη αιτίας.

(γ) Πράγματι δεν τηρήθηκαν οι διατυπώσεις επιμέλειας και η εμφάνιση για πληρωμή έγινε εκπρόθεσμα, δηλ. πέραν των 2 εργασίμων ημερών από τη λήξη (αρ. 38 παρ. 1 και αρ. 44 παρ. 2 ν. 5325/32). Όμως η τήρηση των διατυπώσεων επιμέλειας είναι προϋπόθεση για την αναγωγική ευθύνη (αρ. 43 παρ. 1). Εδώ η Β οε είναι κύριος οφειλέτης ως αποδέκτης. Κατά του αποδέκτη δεν απαιτείται η τήρηση διατυπώσεων επιμέλειας, αρκεί να μην έχει παρέλθει η προθεσμία παραγραφής (αρ. 70 ν. 5325/32). Άρα ο εν λόγω ισχυρισμός είναι αβάσιμος.

(δ) Η πλαστογράφηση της οπισθογράφησης δεν διακόπτει την αδιάκοπη σειρά οπισθογραφήσεων. Η νομιμοποίηση αρκεί να είναι τυπική (δηλ. η εξωτερική κανονικότητα της συνέχειας των υπογραφών). Δεν εξετάζεται η ουσιαστική νομιμοποίηση (αρ. 40 παρ. 3 ν. 5325/32).

(ε) Επί αλλοιώσεως του κειμένου ισχύει το αρ. 69. Σύμφωνα με αυτό όσοι υπέγραψαν πριν την αλλοίωση ευθύνονται κατά τα αρχικό κείμενο, δηλ. αυτό που είδαν όταν υπέγραψαν. Όσοι υπέγραψαν μετά την αλλοίωση ευθύνονται κατά το αλλοιωμένο κείμενο.

Ως προς τους ισχυρισμούς του Τριτεγγυητή Τ.:

Ο Τ ως τριτεγγυητής ευθύνεται όπως η Β οε υπέρ της οποίας τριτεγγυήθηκε (αρ. 32 παρ. 1 ν. 5325/32). Άρα δεν απαιτούνται διατυπώσεις επιμέλειας ούτε ως προς τον τριτεγγυητή. Επιπλέον στη τριτεγγύηση ισχύει η αρχή της αυτοτέλειας των υπογραφών (αρ. 7 ν. 5325/32). Επομένως, για τους ισχυρισμούς (β) ως και (ε) ισχύουν τα ίδια ως άνω. Όμως σε σχέση με τον ισχυρισμό (α) αυτός είναι αβάσιμος όταν προβάλλεται από τον Τα, όχι μόνο λόγω της αυτοτέλειας των υπογραφών, αλλά και ένεκα του αρ. 32 παρ. 2 ν. 5325/32. Το ελάττωμα που επικαλείται ο Τ σε σχέση με την υπογραφή εκ μέρους της Β οε δεν είναι ελάττωμα τύπου και δεν προβάλλεται βάσιμα.

Ως προς την ευθύνη των Ε, Γ, Δ, και Ζ:

Λόγω μη τήρησης των διατυπώσεων επιμέλειας (αρ. 38 παρ. 1 και 44 παρ. 2 ν. 5325/32) έχουν απωλεσθεί τα αναγωγικά δικαιώματα (αρ. 43). Άρα οι Ε, Γ, Δ και Ζ δεν ευθύνονται. Αν δεν είχαν χαθεί τα αναγωγικά δικαιώματα: Ο Ε δεν μπορεί να επικαλεστεί τη ρήτρα «άνευ ευθύνης» που θεωρείται μη γεγραμμένη, όταν τίθεται από τον εκδότη σε σχέση με την πληρωμή της συν/κης (αρ. 9 ιδίως την παρ. 3). Ο Δ (θύμα της πλαστογραφίας) θα μπορούσε να αντιτάξει βάσιμα την ένσταση πλαστότητας, καθώς αυτή –κατά την κρατούσα άποψη- προβάλλεται ακόμα και κατά καλόπιστων τρίτων, καθώς ανάγεται στο κύρος της δήλωσης βούλησης και παρίσταται ανάγκη μείζονος προστασίας του οφειλέτη. Κατ’ αρ. 69 όλοι θα ευθύνονταν για 50 χιλ. €, με εξαίρεση τον Ζ που ευθύνεται για 80 χιλ. €. Ειδικά ο Ζ (πλαστογράφος) ευθύνεται πέρα από το αξιογραφικό δίκαιο κατά τις διατάξεις της αδικοπραξίας.

***

Πρακτικό 2ο:

Ο Ε εκδίδει σήμερα επιταγή ποσού 50.000 ευρώ, με ημερομηνία έκδοσης την 31.12.12 και την παραδίδει στον λήπτη Λ. Το ποσό αυτό είναι, κατά τη συμφωνία τους, το τίμημα εμπορευμάτων, τα οποία πρόκειται να παραδώσει στον αγοραστή Ε ο πωλητής τους Λ στο τέλος του έτους. Για το λόγο αυτό, συμφωνήθηκε να μην εμφανισθεί η επιταγή προς πληρωμή από τον Λ πριν την αναγραφόμενη ημερομηνία έκδοσης.

Ο Λ οπισθογραφεί την επιταγή στον Μ και αυτός με πληρεξουσιοδοτική οπισθογράφηση στον Κ.

Ο Κ εμφανίζει την επιταγή προς πληρωμή την 25.7.12 και η πληρώτρια Τράπεζα την σφραγίζει λόγω ανάκλησής της από τον Ε. Η υπάλληλος της πληρώτριας Τράπεζας ενημερώνει επιπλέον τον Κ, κατά το χρόνο της εμφάνισης, περί της ύπαρξης της ανωτέρω συμφωνίας μεταξύ Ε και Λ.

Ο Κ ενήργησε νόμιμα και αν ναι κατά ποίων μπορεί να στραφεί και με ποια νομική βάση; Υπάρχουν ενστάσεις που θα μπορούσαν να προβάλουν οι Ε, Λ και Μ κατά του Κ ανάλογα με τη φύση της ασκούμενης κατ’ αυτών αξίωσης;

Ενδεικτικές απαντήσεις από τον Τομέα Εμπορικού Δικαίου

Η επιταγή είναι μεταχρονολογημένη. Είναι πληρωτέα εν όψει και νόμιμα εμφανίζεται από τον Κ προς πληρωμή την 25.7.2012, πριν την αναγραφόμενη σε αυτήν ως ημερομηνία έκδοσης (άρθ.28 ν.5960/33).

Η σφράγιση της επιταγής λόγω ανάκλησής της ισοδυναμεί με σφράγισή της λόγω ελλείψεως αντικρύσματος και η επιταγή θεωρείται ακάλυπτη.

Ο Κ μπορεί να στραφεί αναγωγικά κατά του οπισθογράφου – λήπτη Λ και κατά του εκδότη Ε (άρθ.40). Κατά του Μ δεν μπορεί να στραφεί, γιατί του μεταβίβασε την επιταγή με πληρεξουσιοδοτική οπισθογράφηση, που δεν έχει εγγυητικό αποτέλεσμα. Μπορεί επίσης να στραφεί κατά του εκδότη με αγωγή από αδικοπραξία (914 ΑΚ), δεδομένου ότι ο εκδότης ενήργησε παράνομα εκδίδοντας ακάλυπτη επιταγή (άρθ. 79 ν.5960/33).

Ο εκδότης δεν μπορεί να του προβάλει την προσωπική αναβλητική ένσταση που έχει κατά του λήπτη Λ, ότι δηλαδή η επιταγή έπρεπε να εμφανισθεί προς πληρωμή την 31.12.2012. Η ένσταση αυτή προτείνεται σε τρίτο κομιστή μόνον αν ενήργησε εν γνώσει του προς βλάβη του οφειλέτη ( δηλαδή έτσι ώστε να μην μπορεί αυτός να προβάλλει την προσωπική του ένσταση) κατά την κτήση της επιταγής (άρθ.22). Στην προκειμένη περίπτωση όμως ο Κ ενημερώθηκε για τη συμφωνία μεταξύ Ε και Λ μετά την κτήση της επιταγής, όταν την εμφάνισε προς πληρωμή.

Μπορείτε να στείλετε τις ενδεικτικές απαντήσεις σας, κάνοντας μία συνεισφορά.