Εμπορικό Δίκαιο Ι: Γενικό Μέρος – Αξιόγραφα – Ιούνιος 2010 (Σειρά Α)

Πρακτικό 1

Ιστορικό

Ο Ε αγόρασε από τον Λ ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο αξίας 10.000 ευρώ. Σε πίστωση του τιμήματος ο Ε εκδίδει μια συναλλαγματική «μη αποδέξιμη» σε διαταγή του Λ, ποσού 10.000 ευρώ και με λήξη την 05.06.2006. Τη συναλλαγματική αποδέχεται ο Α για 5.000 ευρώ, δεδομένου ότι ο Ε είχε κατά του Α ισόποση αξίωση για οφειλόμενα μισθώματα. Υπέρ του Α τριτεγγυάται η σύζυγός του, Τ, για ποσό 25.000 ευρώ, χωρίς όμως να αναγράψει πάνω στη συναλλαγματική υπέρ ποιου τριτεγγυάται. Ο λήπτης Λ οπισθογραφεί τη συναλλαγματική με τη ρήτρα «άνευ ευθύνης μου» στον Μ, ο οποίος την εμφανίζει κατά τη λήξη της προς πληρωμή στην Τ. Η τελευταία αρνείται, ισχυριζόμενη ότι το αυτοκίνητο που αγόρασε ο Ε δεν είχε τις συμφωνημένες ιδιότητες και ότι, σε κάθε περίπτωση, ο Μ έπρεπε πρώτα να επιδιώξει να πληρωθεί από τον Α. Ο Μ οπισθογραφεί περαιτέρω τη συναλλαγματική την 11.06.2006 στον Κ.

Ερωτάται

α) Ποιες αξιώσεις έχει ο Κ, κατά ποιου και για ποιο ποσό;

β) Εάν υποτεθεί ότι ο Κ, όντας πολυάσχολος και αμελής, βρίσκει στο συρτάρι του τη συναλλαγματική την 10.11.2009, έχει αξιώσεις και κατά ποιων;

Πρακτικό 2

Ιστορικό

Την 1.2.1980 ο Α πωλεί στον Β εμπορεύματα αξίας 10.000 ευρώ με πίστωση του τιμήματος μέχρι την 30.11.1980. Για τον λόγο αυτό ο Β εκδίδει και παραδίδει στον Α μεταχρονολογημένη επιταγή ποσού 10.000 ευρώ με ημερομηνία έκδοσης 30.11.1980, πληρωτέα στην Εθνική Τράπεζα. Την 1.3.1980 ο Α συνάπτει σύμβαση δανείου ύψους 7.000 ευρώ με την Εμπορική Τράπεζα και της οπισθογραφεί την επιταγή με τη ρήτρα «αξία λόγω ενεχύρου». Περί τον Ιούνιο 1980 η Εμπορική Τράπεζα, πληροφορούμενη ότι ο Β έχει πλέον γίνει αφερέγγυος και ότι αδυνατεί να εξοφλήσει τα χρέη του, θεωρεί άσκοπο να περιμένει μέχρι την 30.11.1980 και σπεύδει την 1.7.1980 να εμφανίσει την επιταγή προς είσπραξη στην πληρώτρια Εθνική Τράπεζα. Η πληρώτρια τράπεζα σφραγίζει την επιταγή ως ακάλυπτη ελλείψει διαθεσίμων. Κατόπιν τούτου ο Β διαμαρτύρεται κατά της Εμπορικής Τράπεζας και προβάλλει τους εξής ισχυρισμούς κατ’ αυτής:

1. Ότι κακώς η Εμπορική Τράπεζα εμφάνισε την επιταγή για πληρωμή την 1.7.1980 και τη σφράγισε, ενώ είχε συμφωνηθεί με τον Α προθεσμία πίστωσης μέχρι 30.11.1980.

2. Ότι σε κάθε περίπτωση δεν ευθύνεται για την ακάλυπτη επιταγή, γιατί την 1.7.1980, που σφραγίστηκε η επιταγή, δεν γνώριζε την έλλειψη διαθεσίμων και ότι πάντως υπολόγιζε να υπάρχουν διαθέσιμα την 30.11.1980.

Η Εμπορική Τράπεζα, απασχολημένη με την αντίκρουση των πιο πάνω ισχυρισμών, λησμονεί ή και διστάζει να προβεί σε δικαστικές ενέργειες κατά του Β. Το 2005 ένας υπάλληλος της Εμπορικής Τράπεζας ανακαλύπτει ότι η επιταγή παραμένει ανεξόφλητη και δίνει εντολή να ασκήσει η τράπεζα αγωγή κατά του Α, ζητώντας να επιστραφεί εντόκως το ποσό του δανείου, ύψους 7.000 ευρώ. Ο Α αντιτάσσει ότι η Εμπορική Τράπεζα είχε την ευθύνη να επιμεληθεί για την είσπραξη της επιταγής, λαμβάνοντας και δικαστικά μέτρα αν χρειαζόταν, και ότι οφείλει να του αποδώσει εντόκως τις 3.000 ευρώ από τις 10.000 ευρώ.

Ερωτάται

α) Αξιολογήστε νομικά τους πιο πάνω ισχυρισμούς του Β κατά της Εμπορικής Τράπεζας.

β) Αξιολογήστε επίσης αν είναι βάσιμες αφενός η αγωγή της Εμπορικής Τράπεζας κατά του Α, αφετέρου η ένσταση του Α κατά της Εμπορικής Τράπεζας.

Οδηγίες εξέτασης

Να απαντηθούν και τα 2 πρακτικά θέματα.

Απαντήσεις

Συνοπτικές απαντήσεις από τους διδάσκοντες του Τομέα (όπως δημοσιεύθηκαν στην πηγή).

1ο ΠΡΑΚΤΙΚΟ

Είναι έγκυρη η μερική αποδοχή συναλλαγματικής, άρα ο Α ευθύνεται για 5.000 Ε. Η ρήτρα «μη αποδέξιμη» εμποδίζει την εμφάνιση προς αποδοχή, με την ακόλουθη έννοια: Αν η συναλλαγματική εμφανισθεί στον προς αποδοχή και ο πληρωτής αρνηθεί να την αποδεχθεί, ο κομιστής δεν έχει δικαίωμα αναγωγής για μη αποδοχή. Αν όμως, παρά την απαγόρευση, η συναλλαγματική εμφανισθεί προς αποδοχή και γίνει δεκτή, η αποδοχή είναι ισχυρή. Άρα, η ρήτρα «μη αποδέξιμη» δεν έχει καμία επίπτωση επί της γενόμενης αποδοχής η οποία είναι έγκυρη. Απαγορεύει μόνο την πρόωρη ανάστροφη κυκλοφορία της συναλλαγματικής σε περίπτωση μη αποδοχής ή μερικής αποδοχής.

Η Τ επειδή δεν αναγράφει για ποιόν τριτεγγυάται τεκμαίρεται μαχητά ότι τριτεγγυήθηκε υπέρ του εκδότη Ε. Δεδομένου όμως ότι η Τ είναι σύζυγος του Α λογικά το τεκμήριο θα ανατραπεί, θα αποδειχθεί ότι τριτεγγυήθηκε υπέρ του Α. Το ποσό για το οποίο ευθύνεται καθορίζεται από το ύψος της κύριας υποχρέωσης, κα άρα ανέρχεται σε 5.000 €.

Ο Μ κάνει όψιμη οπισθογράφηση στον Κ, η οποία έχει τα αποτελέσματα κοινής εκχώρησης, άρα ο Κ αποκτά όσα δικαιώματα έχει ο Μ. Όπως προκύπτει από το πρακτικό ο Μ δεν τήρησε τις διατυπώσεις επιμέλειας (εμφάνιση προς πληρωμή στον τόπο πληρωμής και σύνταξη διαμαρτυρικού) άρα ο Κ δεν έχει αναγωγικά δικαιώματα. ( αν είχε, θα ευθυνόταν μόνο ο Ε και όχι ο Λ λόγω της ρήτρας και ο Μ που ευθύνεται, ούτως ή άλλως, ως εκχωρητής).

Ο Κ έχει ευθεία αγωγή κατά του Α για 5.000 Ε και κατά της Τ (αφού αποδείξει ο Κ ότι αυτή είναι τριτεγγυήτρια του Α) επίσης ευθεία αγωγή για 5.000 Ε . Οι Α και Τ ευθύνονται εις ολόκληρον για τις 5.000 Ε.

Η Τ δεν έχει ένσταση διζήσεως (να στραφεί ο κομιστής πρώτα κατά του υπέρ ου η τριτεγγύηση Α) και προφανώς δεν έχει (προσωπικές) ενστάσεις που τυχόν θα είχε ο Ε, ο οποίος εδώ, που αποδεικνύεται ότι η Τ τριτεγγυήθηκε υπέρ του Α, της είναι άσχετος.

Την 10.11.2009 οι αξιώσεις από τη συναλλαγματική έχουν παραγραφεί και ο κομιστής Κ έχει την αξίωση αδικαιολόγητου πλουτισμού. Στο συγκεκριμένο πρακτικό ο Α έγινε πλουσιότερος κατά 5.000 Ε (τις οποίες όφειλε από μισθώματα στον Ε) και ο Ε έγινε πλουσιότερος επίσης κατά 5.000 Ε (δηλαδή για τα υπόλοιπα 5.000 Ε της συναλλαγματικής των 10.000 Ε ) τα οποία όφειλε στον λήπτη από την αγοραπωλησία.

2ο ΠΡΑΚΤΙΚΟ

Έγκυρη η μεταχρονολογημένη επιταγή, αλλά πληρωτέα εν όψει (άρθ. 28 ΕΝΕ)

Η προθεσμία πίστωσης είναι ένσταση από τις προσωπικές σχέσεις του εκδότη Β με το λήπτη Α. Δεν αντιτάσσεται στην κομίστρια ΕΤΕ, δεδομένου ότι αυτή ασκεί δικά της δικαιώματα και όχι δικαιώματα του Α, λόγω της ενεχυρικής οπισθογράφησης . Άρα μη νόμιμος ο ισχυρισμός (1) του Β (άρθ. 22 ΕΝΕ)

Αμφ. το κύρος της ενεχυρικής οπισθογράφησης επιταγής, κυρίως λόγω του ότι η επιταγή είναι μέσο πληρωμής (όχι πίστωσης) Βλ. αναλυτικά το Πρακτικό 24. Στην πρακτική κρατεί η άποψη ότι είναι έγκυρη η ενεχυρική οπισθογράφηση (άρθ. 18 ΕΝΣ και ΑΚ – ενέχυρο).

Η ενεχυρική οπισθογράφηση έχει όλα τα αποτελέσματα οπισθογράφησης (μεταβιβαστικά, εγγυητικά, νομιμοποιητικά). Εφαρμόζεται ομαλά ο περιορισμός ενστάσεων. Γι’ αυτό δεν προτείνεται η προθεσμία πίστωσης (βλ. ππ).

Με τον ισχυρισμό (2) ο Β αμφισβητεί ότι είχε δόλο ως προς την έλλειψη διαθεσίμων. Γίνεται δεκτό ότι αρκεί να υπάρχει γνώση της έλλειψης διαθεσίμων σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή από την πραγματική έκδοση μέχρι και τη σφράγιση. Με άλλα λόγια, το δόλο δεν αίρει μόνο το ότι ο εκδότης δεν γνώριζε ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα όταν σφραγίστηκε η επιταγή ή το ότι ήλπιζε κατά την πραγματική έκδοση ότι όταν θα έλθει η ώρα της πληρωμής θα υπάρχουν κεφάλαια (άρθ. 79 ΕΝΕ).

Το 2005 που κάνει αγωγή η Εμπορική Τράπεζα, έχουν παραγραφεί οι αξιογραφικές αξιώσεις (άρθ. 52 ΕΝΕ).

Έχει παραγραφεί η αξίωση αδικαιολόγητου πλουτισμού (άρθ. 60 ΕΝΕ) και η αξίωση της υποκείμενης σχέσης.

Άρα μη νόμιμη η αγωγή της Εμπορικής Τράπεζας κατά Α.

Ως προς την ένσταση του Α κατά της Εμπορικής, αξιολογούμενη αυτοτελώς επισημαίνονται τα ακόλουθα: Στην ενεχυρική οπισθογράφηση ο κομιστής έχει εκ του κοινού δικαίου υποχρέωση έναντι του οπισθογράφου του να επιμεληθεί για την είσπραξη του τίτλου και αν από αμέλειά του καταστεί αδύνατη η είσπραξη ευθύνεται για τη ζημία που προκάλεσε. Άρα είναι νόμιμη η ένσταση του Α κατά της Εμπορικής τράπεζας.

Μπορείτε να στείλετε τις ενδεικτικές απαντήσεις σας, κάνοντας μία συνεισφορά.