Ιδιαίτερα Εκκλησιαστικά Καθεστώτα

Α΄ Κατεύθυνση: Δίκαιο και Λογοτεχνία (Ελ. Ρεθυμιωτάκη) Μετά την επιτυχή παρακολούθηση του σεμιναρίου, αναμένεται οι φοιτητές να έχουν εξοικειωθεί:

1) Στην βαθύτερη κατανόηση του δικαίου ως κοινωνικού και πολιτισμικού φαινόμενου.

2) Στην επανένταξη του δικαίου στο περιβάλλον των ευρύτερων ουμανιστικών διερωτήσεων -χώρο που καταστατικά θεωρείται ως κατεξοχήν πεδίο αρμοδιότητας της λογοτεχνίας-, όπου και θεωρούνται κριτικά, ευρύτερα ζητήματα δικαίου-δικαιοσύνης, δικαίου-πολιτικής, δικαίου-αδικίας.

3) Στην εκτίμηση και κατανόηση της ιδιαιτερότητας του δικαίου ως αυτόνομου πεδίου και ιδιαίτερου γραμματειακού είδους.

4) Στη διεύρυνση του αντιληπτικού ορίζοντα και τη βελτίωση του μορφωτικού επιπέδου των νέων νομικών, μέσα από την ανάγνωση λογοτεχνικών κειμένων· τίθενται έτσι οι ουσιώδεις προϋποθέσεις για τη συγκρότηση ολοκληρωμένης επιστημονικής συνείδησης.

5) Στην κατανόηση της αποφασιστικής συμβολής του δικαίου στη μετεξέλιξη του χώρου της τέχνης από χώρο αστυνόμευσης και λογοκρισίας σε χώρο ελεύθερης έκφρασης και αυτο-πραγμάτωσης τού υποκειμένου.

6) Στον γόνιμο προβληματισμό, μέσα από τα λογοτεχνικά κείμενα, γύρω από νομικά ζητήματα που είτε εμπίπτουν σε «κενό νόμου» είτε βρίσκονται εκτός του πεδίου τής νομικής ρύθμισης είτε πάλι βρίσκονται στο επίκεντρο διιστάμενων νομικών απόψεων. Όλα τα ανωτέρω επιτυγχάνονται διότι το σεμινάριο εισάγει τους φοιτητές στο πρόγραμμα των ελληνικών νομικών σπουδών την αγγλοσαξωνικής προέλευσης, καθιερωμένη πλέον, κίνηση «δίκαιο και λογοτεχνία», έναν κριτικό τρόπο εξέτασης του δικαίου, που έχει ως στόχο να αναδείξει τις πολύπλευρες σχέσεις του δικαίου, στην ευρύτερη εκδοχή του και υπό τις πολλές εκφάνσεις του, με τον χώρο της λογοτεχνικής γραφής. Εντός αυτού του πλαισίου και μέσα από μια ευρύτερη, συγκριτική, οπτική, εξετάζονται οι διαστάσεις τού δικαίου ως λόγου και ως κειμένου, τα πολιτισμικά του χαρακτηριστικά, καθώς και οι δυνατές επιρροές που το δίκαιο ασκεί διαχρονικά στον χώρο της λογοτεχνικής δημιουργικής φαντασίας και θεωρίας, όπως αποδεικνύουν οι Juris Fictiones [Νομικά μυθιστορήματα], που καταλαμβάνουν αξιοσημείωτο όγκο στο σύνολο της λογοτεχνικής παραγωγής. Με βάση τις ήδη κατηγοριοποιημένες εντός της κίνησης «δίκαιο και λογοτεχνία» θεματικές ειδικεύσεις, εξετάζονται ειδικότερα τα εξής: το «δίκαιο ως λογοτεχνία» -τα υφολογικά, αισθητικά και αφηγηματικά στοιχεία του κανόνα δικαίου και των νομικών εγγράφων· το «δίκαιο στη λογοτεχνία» -οι πολλαπλές απεικονίσεις του δικαίου, ποικίλων νομικών υποθέσεων και ζητημάτων καθώς και των λειτουργών της δικαιοσύνης σε λογοτεχνικά κείμενα· η «λογοτεχνία ως αντικείμενο νομικής ρύθμισης» -οι θεσμικές προδιαγραφές τού πεδίου τής λογοτεχνίας και των δρώντων εντός αυτού παραγωγών· το «δίκαιο και λογοτεχνική ερμηνεία» -οι πιθανοί συσχετισμοί μεταξύ νομικής και λογοτεχνικής ερμηνείας κειμένων, οι οποίοι είναι δυνατόν να επισημανθούν στον χώρο της θεωρίας του δικαίου και της λογοτεχνικής θεωρίας αντίστοιχα. Β΄ Κατεύθυνση: Ιδιαίτερα Εκκλησιαστικά Καθεστώτα στην Ελληνική Επικράτεια (Γ. Ανδρουτσόπουλος) Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές αναμένεται να έχουν αποκτήσει μία συνολική, συγκριτική εποπτεία του ιδιαίτερου αυτού διατοπικού (εκκλησιαστικού) δικαίου και να είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται τις ιδιαιτερότητες εκάστης δικαιοταξίας. Έτσι, με την προσέγγιση ενός φαινομένου νομικού πλουραλισμού, οι φοιτητές διευρύνουν τα γνωστικά τους ενδιαφέροντα και καλλιεργούν την κριτική τους σκέψη και αντίληψη, στοιχεία όλως αναγκαία και για την επαγγελματική τους σταδιοδρομία στον χώρο του δικαίου. Όλα τα ανωτέρω επιτυγχάνονται διότι το αντικείμενο της εν λόγω κατεύθυνσης είναι το δίκαιο που διέπει όλες εκείνες τις περιοχές της ελληνικής επικράτειας που υπάγονται στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως, καθώς στην ελληνική επικράτεια ισχύουν παραλλήλως τέσσερα συστήματα κανόνων εκκλησιαστικού δικαίου της ίδιας, δηλαδή ορθόδοξης, δογματικής κατευθύνσεως (άρθρα 3 και 105 Σ.: Εκκλησία Ελλάδος, Δωδεκάνησα, Άγ. Όρος, Κρήτη). Γ΄ Κατεύθυνση: Φιλοσοφία του Δικαίου (Αθ. Δημοπούλου, Γ. Γιαννόπουλος) Η εμπέδωση της σημασίας των κανόνων δεοντολογίας κατά την άσκηση των νομικών επαγγελμάτων. Η εξοικείωση των φοιτητών με ζητήματα δεοντολογίας των νομικών λειτουργών (δικηγόρων, δικαστών, εισαγγελέων, συμβολαιογράφων), τόσο από πλευράς θεωρίας (ιστορικό, φιλοσοφικό, κοινωνιολογικό πλαίσιο, νομικοί κανόνες), όσο και πρακτικής εφαρμογής. Η επαφή τους με τις σύγχρονες τάσεις της ηθικής, ιδίως της εφαρμοσμένης ηθικής, στην οποία ανήκει και η επαγγελματική ηθική, και των σχέσεών τους με το δίκαιο, την απονομή δικαιοσύνης και τα νομικά επαγγέλματα. Η γνώση τους για την διαμόρφωση του δικηγορικού λειτουργήματος και δεοντολογίας του κατά την αρχαιότητα και για τα μέτρα για τη διαφύλαξη της ανεξαρτησίας και αμεροληψίας της δικαιοσύνης και την αποφυγή φαινομένων διαφθοράς. Η ολοκληρωμένη αντίληψή τους για τους μηχανισμούς αυτορρύθμισης και δεοντολογίας στη σύγχρονη συναλλακτική ζωή, ιδίως στον χώρο του δικαίου, για το σύγχρονο ηθικό πλαίσιο της σχέσης δικηγόρου-πελάτη, την εικόνα και το ρόλος του δικηγόρου στην σύγχρονη κοινωνία. Η γνώση τους για το θεσμικό πλαίσιο δεοντολογίας και πειθαρχικού ελέγχου των επιμέρους νομικών επαγγελμάτων, όπως και τα ειδικότερα ζητήματα δεοντολογίας και ηθικής που συνδέονται με το δημόσιο, αστικό, εταιρικό, ποινικό δίκαιο, την απονομή δικαιοσύνης και τη συμβολαιογραφία. Ο διάλογος των φοιτητών με καθηγητές από διάφορους κλάδους του δικαίου, καθώς και προσκεκλημένους επιστήμονες, δικαστές εισαγγελείς, εκπροσώπους του δικηγορικού και συμβολαιογραφικού κλάδου.