Θέματα
Ουσιαστικό Ποινικό Δίκαιο
Ο Αντώνης χτυπά µε σιδηρολοστό στο κεφάλι τον Βασίλη τραυματίζοντας τον σοβαρά αποδεχόμενος ακόμη και την πιθανότητα θανάτου του Βασίλη. Ο Βασίλης μεταφέρεται αμέσως στο νοσοκομείο, όπου συνδέεται µε μηχάνημα υποστήριξης των ζωτικών λειτουργιών του. ΄Ύστερα από μερικές ώρες το μηχάνημα παύει να λειτουργεί και ο Βασίλης πεθαίνει . Η διακοπή λειτουργίας του μηχανήματος οφείλεται αποκλειστικά στην παράλειψη του αρμόδιου υπαλλήλου Σωτήρη να ενεργήσει τον τακτικό περιοδικό έλεγχο του μετασχηματιστή παροχής ενέργειας, που πρέπει να διενεργείται ανά εξάμηνο. Διαπιστώνεται ότι, αν το μηχάνημα λειτουργούσε αδιάλειπτα, οι πιθανότητες του Βασίλη να επιζήσει θα ήταν 70 %. Μετά τον θάνατο του Βασίλη, ο Φίλιππος εισέρχεται στο δωμάτιο που βρίσκονται τα ρούχα και προσωπικά αντικείμενα του Βασίλη και αφαιρεί το πορτοφόλι του, το οποίο τοποθετεί στον χαρτοφύλακά του. Γίνεται όμως αντιληπτός από τον φύλακα Χαρίλαο, ο οποίος τον ακινητοποιεί και ειδοποιεί τον υπεύθυνο ασφαλείας του νοσοκομείου. Να αξιολογηθεί η το αξιόποινο του Αντώνη, του Σωτήρη και του Φίλιππου.
Δικονομικό Ποινικό Δίκαιο
Ο Αρίστος και ο Δημήτρης κατηγορούνται για κλοπή κατά συναυτουργία σε βαθμό κακουργήματος. Κατά την εκδίκαση της υπόθεσης στον πρώτο βαθμό ο Αρίστος καταδικάζεται σε ποινή κάθειρξης οκτώ ετών, ενώ ο Δημήτρης κηρύσσεται αθώος. Ο εισαγγελέας εφετών ασκεί έφεση κατά της αθωωτικής διάταξης της απόφασης προβάλλοντας ως λόγο ότι «το δικαστήριο δεν εκτίμησε ορθά τις αποδείξεις». Ο Αρίστος ασκεί επίσης έφεση κατά της καταδικαστικής διάταξης της απόφασης για τον ίδιο λόγο. Κατά τη δίκη στο δεύτερο βαθμό ο Αρίστος επικαλείται άλλοθι ισχυριζόμενος ότι κατά τον χρόνο της κλοπής βρισκόταν στο σπίτι φίλου του, ο οποίος εξεταζόμενος ως μάρτυρας επιβεβαιώνει τον ισχυρισμό του. Ο Δημήτρης κληθείς από το δικαστήριο να απολογηθεί είπε ότι προτιμά να σιωπήσει. Το δικαστήριο κηρύσσει αμφότερους ενόχους, χωρίς να απαντήσει στον ισχυρισμό που προέβαλε ο Αρίστος και αιτιολογώντας την κρίση του για τον Δημήτρη µε την άρνησή του να απολογηθεί.
Ερωτάται:
- Ήταν παραδεκτές οι εφέσεις του εισαγγελέα και του Αρίστου κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης;
- Ήταν ορθή η αιτιολογία της δευτεροβάθμιας απόφασης;
Απαντήσεις
Ουσιαστικό Ποινικό Δίκαιο
Για την πληρότητα της απάντησης θα πρέπει να αναφερθούν τα ακόλουθα:
1. Ο Αντώνης έχει τελέσει βαριά σωματική βλάβη κατά του Βασίλη. Έχει ενδεχόμενο δόλο τέλεσης ανθρωποκτονίας Ανάλογα µε την απάντηση που θα δοθεί στο δεύτερο ζήτημα έχει τελέσει απόπειρα ανθρωποκτονίας ή (πιθανότερο) ανθρωποκτονία. Σε κάθε περίπτωση, η ανθρωποκτονία/απόπειρα ανθρωποκτονίας απορροφά την βαριά σωματική βλάβη.
2. Σφάλμα του συντηρητή Σωτήρη που συνίσταται σε παράλειψη Ιδιαίτερη νομική υποχρέωση που πηγάζει από το νόμο/σύμβαση Το ζήτημα μπορεί να αντιμετωπισθεί ως διακοπή αιτιώδους συνάφειας (λόγω της παρεμβολής της αμελούς συμπεριφοράς του συντηρητή) ή, ορθότερα, ως θέμα αντικειμενικού καταλογισμού. Υπάρχει όμως αμέλεια του συντηρητή που να συνδέεται αιτιωδώς µε το αποτέλεσμα που επήλθε; (θάνατος του Βασίλη). Υποθετική αιτιότητα: Διαφορετικές απόψεις: Α) Κατά την κρατούσα άποψη απαιτείται πιθανότητα εγγίζουσα τη βεβαιότητα. ∆εν υπάρχει εδώ άρα όχι ανθρωποκτονία από αμέλεια του Σωτήρη. Β) Άλλες απόψεις απαιτούν πολύ µμεγάλη πιθανότητα ή σημαντική αύξηση της πιθανότητας] και οδηγούν σε κατάφαση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια. Αν ακολουθήσει κανείς την άποψη ότι δεν υπάρχει ανθρωποκτονία από αμέλεια του Σ, τότε ανθρωποκτονία µε πρόθεση που τέλεσε ο Αντώνης (αυτός ο κίνδυνος πραγματώθηκε). Αν ο θάνατος αποδίδεται στην αμέλεια του Σωτήρη, ανθρωποκτονία από αμέλεια του Σωτήρη και απόπειρα ανθρωποκτονία; του Αντώνη.
3. Δεν υπάρχει κατοχή του Βασίλη στο πορτοφόλι μετά τον θάνατό του. Αν γίνει δεκτή κατοχή των υπευθύνων του νοσοκομείου, τότε κλοπή. Αν δεν υπάρχει κατοχή σε κανέναν, τότε υπεξαίρεση σε βάρος των κληρονόμων, που δεν ασκούν φυσική κατοχή. Και στις δύο περιπτώσεις, τελειωμένη πράξη , αφού ο Φίλιππος µε την τοποθέτηση του πορτοφολιού θεμελιώνει δική του δική του κατοχή (σφαίρα εξουσίας).
Δικονομικό Ποινικό Δίκαιο
1. Η έφεση του εισαγγελέα δεν ήταν παραδεκτή, διότι ήταν αναιτιολόγητη. Η έφεση του εισαγγελέα δεν ήταν ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη, όπως απαιτεί το άρθρο 487 ΚΠΔ. Ειδικότερα θα πρέπει να αναφέρονται στην έκθεση εφέσεως τα αποδεικτικά μέσα από τα οποία προκύπτει η ενοχή και επιπρόσθετα να αντικρούεται µε συλλογισμούς και αναφορά των αποδεικτικών μέσων η αθωωτική κρίση της εκκαλουμένης.
2. Αντίθετα η έφεση του Αρίστου ήταν παραδεκτή, διότι, κατά τη θεωρία και τη νομολογία, για το παραδεκτό της έφεσης του κατηγορουμένου αρκεί η επίκληση της εσφαλμένης εκτίμησης των αποδείξεων από το δικαστήριο.
3. Η προβολή άλλοθι έχει αντιμετωπιστεί από τη νομολογία άλλοτε ως αυτοτελής και άλλοτε ως αρνητικός της κατηγορίας. Υπό την πρώτη εκδοχή έπρεπε να απαντηθεί ειδικά ο σχετικός ισχυρισμός του Αρίστου, οπότε η αιτιολογία δεν είναι ορθή. Υπό τη δεύτερη εκδοχή δεν απαιτείται ειδική αιτιολογία για την απόρριψη του ισχυρισμού. Ευρύτερη ανάπτυξη του ζητήματος συναντούμε στις Θεμελιώδεις Έννοιες, σελ. 497-498, όπου ο Ανδρουλάκης υποστηρίζει ότι ο δικαστής οφείλει να απαντήσει όλους τους υπερασπιστικούς ισχυρισμούς, που έχουν ένα minimum πραγµατικής στήριξης .
4. Σε ό,τι αφορά τον Δημήτρη, η αιτιολογία δεν είναι ορθή γιατί ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα σιωπής. Η άσκησή του δεν μπορεί να αξιοποιηθεί εις βάρος του. (άρθρο 104 παρ. 3 ΚΠΔ).