Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο – Ιούνιος 2017

Θέμα 1

1. Τι γνωρίζετε για την επιφύλαξη της δημόσιας τάξης στο ιδδδ;

Θέμα 2

1. Πώς ρυθμίζεται η ικανότητα δικαίου φυσικού προσώπου;

Θέμα 3

Ιστορικό

Ο Α, Έλληνας και κάτοικος Λάρισας, ταξιδεύει με αεροπλάνο την 1/6/2017 με προορισμό το Λονδίνο για λόγους αναψυχής. Στο ίδιο αεροπλάνο, στη διπλανή θέση, κάθεται ο εργοδότης του Α, ο Β, Άγγλος και μόνιμος κάτοικος Λάρισας, ο οποίος μεταβαίνει κι αυτός στο Λονδίνο. Η σύμβαση εργασίας μεταξύ Α και Β διέπεται από το αγγλικό δίκαιο. Ενώ το αεροπλάνο πετούσε πάνω από τον βελγικό εναέριο χώρο, ο Α, από βαριά του αμέλεια, κατέστρεψε τον ηλεκτρονικό υπολογιστή του Β. Κατόπιν αρνήσεως του Α να τον αποζημιώσει, ο Β σκέφτεται να κινηθεί δικαστικά εναντίον του και να ζητήσει αποζημίωση.

Ερωτάται

α) Ποια δικαστήρια έχουν διεθνή δικαιοδοσία;

β) Ποιο θα είναι το εφαρμοστέο δίκαιο στην αξίωση από αδικοπραξία;

Η διατύπωση είναι κατά αρκετά πιστή προσέγγιση (σημείωση της πηγής).

Οδηγίες εξέτασης

Επιλογή ενός από τα δύο θεωρητικά και υποχρεωτικά το πρακτικό.

Επιτρέπεται η χρήση ασχολίαστων νομοθετικών κειμένων.

Απαντήσεις

Οι παρακάτω απαντήσεις δημοσιεύθηκαν μαζί με τα θέματα στην πηγή.

Ενδεικτική απάντηση

1. Διεθνής δικαιοδοσία

Οι λύσεις ως προς τα δικαστήρια ποιου Κράτους έχουν διεθνή δικαιοδοσία να κρίνουν την ως άνω διαφορά περιέχονται στον Κανονισμό 1215/2012 (Βρυξέλλες Ια). Ο Κανονισμός αυτός εφαρμόζεται στην εν λόγω σχέση, διότι αυτή εμπίπτει τόσο στο καθ’ ύλην (άρθρο 1) όσο και στο χρονικό πεδίο εφαρμογής αυτού (άρθρο 66). Η συγκεκριμένη σχέση, όπως ρητώς αναφέρεται στο πρακτικό, έχει αδικοπρακτικό χαρακτήρα, δεν εμπίπτει δε σε κάποια ειδικότερη (π.χ. για καταναλωτές – άρθρα 17-19) ή αποκλειστική [π.χ. εμπράγματα δικαιώματα σε ακίνητα – άρθρο 24 (1)] βάση διεθνούς δικαιοδοσίας, ενώ τα μέρη δεν έχουν επιλέξει αρμόδιο δικαστήριο (άρθρο 25). Ειδικότερα, στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 20-23 του Κανονισμού Βρυξέλλες Ια που αφορούν τη διεθνή δικαιοδοσία σε ατομικές συμβάσεις εργασίας, καθώς η διαφορά που ανέκυψε μεταξύ των Α και Β στο ως άνω πρακτικό δεν αφορά την εργασιακή σχέση που υφίσταται μεταξύ αυτών. Επομένως εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις του Κανονισμού 1215/2012, λαμβανομένου υπόψη ότι ο εναγόμενος έχει την κατοικία του εντός της Ευρωπαϊκής Ενώσεως.

Διεθνή δικαιοδοσία για την εκδίκαση της αγωγής του Β κατά του Α έχουν τα ελληνικά δικαστήρια, ως δικαστήρια του τόπου της κατοικίας του Α (γενική βάση διεθνούς δικαιοδοσίας – άρθρο 4 του Κανονισμού). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η διαπίστωση της υπάρξεως κατοικίας του Α στην Ελλάδα θα πρέπει να γίνει κατ’ εφαρμογή του ελληνικού ουσιαστικού δικαίου, όπως ρητώς ορίζεται στο άρθρο 62. Με βάση το άρθρο 4 του Κανονισμού Βρυξέλλες Ια ιδρύεται γενική διεθνής δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων προς εκδίκαση της συγκεκριμένης διαφοράς – ποιο είναι το καθ’ ύλην και κατά τόπο αρμόδιο ελληνικό δικαστήριο που θα κληθεί να κρίνει τη σχέση θα καθορισθεί από το ελληνικό δικονομικό δίκαιο.

Επιπροσθέτως, διεθνή δικαιοδοσία για την εκδίκαση της αγωγής του Β κατά του Α έχουν τα βελγικά δικαστήρια, ως δικαστήρια του τόπου όπου έλαβε χώρα το ζημιογόνο γεγονός, σύμφωνα με το άρθρο 7 (2) του Κανονισμού.

Επειδή, μάλιστα, συντρέχουν οι ανωτέρω βάσεις διεθνούς δικαιοδοσίας, ο Β μπορεί, κατ’ επιλογή του, να εναγάγει τον Α ενώπιον είτε των ελληνικών είτε των βελγικών δικαστηρίων.

Τέλος, διεθνή δικαιοδοσία θα έχει οποιοδήποτε δικαστήριο Κράτους μέλους της Ε.Ε., ενώπιον του οποίου ο Β θα εναγάγει τον Α και ο Α θα παραστεί χωρίς να αμφισβητήσει τη διεθνή δικαιοδοσία του επιληφθέντος δικαστηρίου (σιωπηρή παρέκταση διεθνούς δικαιοδοσίας – άρθρο 26 του Κανονισμού).

2. Εφαρμοστέο δίκαιο

Το εφαρμοστέο δίκαιο στην προκειμένη περίπτωση υποδεικνύεται από τον Κανονισμό 864/2007 (Ρώμη ΙΙ). Ο εν λόγω Κανονισμός εφαρμόζεται, διότι η εξωσυμβατική ενοχή για την οποία πρόκειται στο πρακτικό (αδικοπραξία) εμπίπτει τόσο στο ουσιαστικό (άρθρο 1) όσο και στο χρονικό πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού αυτού.

Επειδή η υπό εξέταση αδικοπραξία δεν εμπίπτει σε κάποια ειδικότερα ρυθμιζόμενη κατηγορία αδικοπρακτικών ενοχών (π.χ. ζημία από ελαττωματικό προϊόν), ούτε και τα μέρη επέλεξαν εφαρμοστέο δίκαιο (άρθρο 14 του Κανονισμού 864/2007), εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις του άρθρου 4 αυτού.

Πιο συγκεκριμένα, το δίκαιο που θα εφαρμοσθεί στην αδικοπραξία του Α κατά του Β είναι το ελληνικό δίκαιο, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 2, το δίκαιο δηλαδή του Κράτους στο οποίο βρίσκεται η κοινή συνήθης διαμονή των Α και Β. Και τούτο κατ’ εξαίρεση του άρθρου 4 παρ. 1, που ορίζει ως εφαρμοστέο το δίκαιο του τόπου επελεύσεως της ζημίας. Σημειώνεται ότι, όταν ένα αεροσκάφος βρίσκεται στον εναέριο χώρο ορισμένου Κράτους, ως «τόπος» στον οποίο βρίσκεται το αεροσκάφος νοείται κατ’ αρχήν το Κράτος αυτό.

Αν και ο Κανονισμός Ρώμη ΙΙ δεν περιέχει ορισμό της συνήθους διαμονής φυσικού προσώπου που ενεργεί ως ιδιώτης, από την περιγραφή των πραγματικών περιστατικών προκύπτει ότι τόσο ο Α όσο και ο Β έχουν τη συνήθη διαμονή τους στην Ελλάδα.

Η παρ. 3 του άρθρου 4 του Κανονισμού Ρώμη ΙΙ (ρήτρα εξαιρέσεως) δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής στη συγκεκριμένη περίπτωση: η αδικοπραξία που έλαβε χώρα μεταξύ των Α και Β δεν αφορά την εργασιακή σχέση που υφίσταται μεταξύ αυτών. Εάν συνέβαινε αυτό, το σύνολο της σχέσεως των Α και Β θα έπρεπε να κριθεί κατ’ εφαρμογή ενός και του αυτού δικαίου, δηλαδή του δικαίου που διέπει την προϋφιστάμενη σχέση εργασίας, όπως ορίζει το άρθρο 4 παρ. 3 του Κανονισμού.

Είναι, τέλος, αυτονόητη η εφαρμογή των κανόνων αμέσου εφαρμογής που υπάρχουν τυχόν στο ελληνικό δίκαιο, οι οποίοι και θα εφαρμοσθούν ως τμήμα του ελληνικού δικαίου. Εφόσον, εξάλλου, εφαρμοστέο δίκαιο είναι το ελληνικό δίκαιο, δεν τίθεται θέμα εφαρμογής της επιφυλάξεως της δημοσίας τάξεως (άρθρο 26 του Κανονισμού), καθώς ο μηχανισμός αυτός ενεργοποιείται μόνον όταν lex causae είναι κάποιο αλλοδαπό δίκαιο.

Μπορείτε να στείλετε τις ενδεικτικές απαντήσεις σας, κάνοντας μία συνεισφορά.